Runtuhan Sistem Sempadan: Sistem Imigresen Negara Beroperasi Dalam Keadaan Uzur

Sistem imigresen Malaysia baru-baru ini mengalami gangguan selama lima jam sehingga menyebabkan sistem autogate, pengecaman wajah dan kaunter sempadan di seluruh negara tidak dapat berfungsi.

Walaupun ia mungkin dilihat sebagai insiden teknikal biasa, hakikatnya lebih serius. Gangguan ini bukan kejadian luar jangka semata-mata, tetapi hasil daripada sistem lama yang semakin tidak mampu menampung keperluan semasa.

Sistem utama yang terjejas ialah MyIMMs, iaitu sistem teras imigresen negara yang mula dibangunkan pada tahun 1990-an.

Malaysia kini bergantung kepada sistem berusia kira-kira 30 tahun untuk mengurus pengesahan biometrik, pemeriksaan keselamatan dan jutaan pergerakan keluar masuk sempadan setiap bulan.

Pada tahap ini, sesebuah sistem tidak lagi berkembang seperti biasa. Fokusnya bukan lagi kepada penambahbaikan besar, tetapi sekadar memastikan ia terus berfungsi sehingga sistem baharu mengambil alih.

Ketua Pengarah Imigresen sendiri telah mengakui bahawa sistem ini sudah terlalu lama digunakan dan tiada jaminan bahawa gangguan yang sama tidak akan berulang.

Persoalannya, mengapa sistem penting seperti ini masih belum digantikan sepenuhnya.

Jawapannya berkait dengan sifat infrastruktur negara itu sendiri. 

Sistem imigresen tidak boleh dihentikan walaupun untuk kerja naik taraf. Ia perlu terus beroperasi sambil sistem baharu dibangunkan dan diperkenalkan secara berperingkat.

Berbeza dengan teknologi biasa, tiada tempoh “penutupan penuh” yang boleh digunakan untuk melakukan penyelenggaraan besar secara selamat.

Malaysia kini sedang melaksanakan naik taraf melalui projek Sistem Imigresen Bersepadu Kebangsaan (NIISe) dengan kos sekitar RM1.05 bilion.

Namun begitu, sistem ini hanya dijangka siap sepenuhnya pada tahun 2028. Ini mewujudkan satu tempoh peralihan yang panjang, di mana sistem lama masih perlu digunakan walaupun semakin terdedah kepada tekanan dan gangguan.

Di sinilah wujudnya risiko sebenar.

Jika gangguan seperti ini terus berlaku, kesannya bukan sekadar kesulitan di pintu sempadan. 

Laluan darat Malaysia, khususnya dengan Singapura, merupakan antara yang paling sibuk di dunia. Gangguan boleh memberi kesan berantai kepada ekonomi, termasuk pergerakan pekerja rentas sempadan, kelancaran perdagangan dan sektor pelancongan.

Dari sudut keselamatan pula, sistem imigresen moden bergantung kepada pangkalan data biometrik, senarai pemantauan keselamatan dan sistem saringan automatik. 

Apabila sistem gagal dan proses perlu dilakukan secara manual, beban terhadap pegawai meningkat dan risiko kesilapan manusia turut bertambah.

Walaupun tiada bukti bahawa gangguan ini menyebabkan sebarang pelanggaran keselamatan, risiko struktur seperti ini tetap wujud dalam sistem manual sementara.

Kesimpulannya, isu ini bukan kegagalan niat atau usaha, tetapi masalah peralihan struktur sistem.

Sistem lama sudah tidak lagi sesuai dengan keperluan semasa, manakala sistem baharu masih belum bersedia untuk mengambil alih sepenuhnya. Akibatnya, wujud satu tempoh peralihan yang rapuh dan berisiko tinggi.

Persoalan utama kini bukan lagi sama ada gangguan akan berlaku semula, kerana ia berkemungkinan besar akan berlaku.

Tetapi sama ada Malaysia mampu mengurus tempoh peralihan ini dengan baik tanpa gangguan berulang sebelum sistem baharu siap sepenuhnya.

Adakah ini satu kos yang tidak dapat dielakkan dalam proses pemodenan infrastruktur kritikal negara, atau satu kegagalan perancangan jangka panjang yang boleh dielakkan?