Mengubah Cara Mengurus Anjing Terbiar: Apa yang Pulau Pinang Lakukan Dengan Betul

Apa sebenarnya yang berlaku jika anjing terbiar tidak lagi dilihat semata-mata sebagai masalah untuk dihapuskan?

Di Pulau Pinang, persoalan itu menjadi asas kepada pendekatan baharu pengurusan anjing terbiar melalui program Trap-Neuter-Release (TNR), iaitu strategi utama negeri itu dalam mengawal populasi haiwan berkenaan.

Berbeza dengan kaedah lama yang bergantung kepada pemindahan atau pemusnahan, pendekatan ini memberi fokus kepada punca utama pertambahan populasi.

Anjing terbiar ditangkap secara berperikemanusiaan oleh pasukan terlatih bersama badan kebajikan haiwan. 

Haiwan tersebut kemudian dihantar ke klinik veterinar untuk dimandulkan, diberi vaksin dan ditanda bagi tujuan pengenalan sebelum dilepaskan semula ke kawasan yang dipantau.

Secara ringkas, ia nampak seperti satu proses mudah. Namun di sebaliknya, ia melibatkan penyelarasan operasi, pembiayaan dan perancangan jangka panjang yang berterusan.

Sejak 2018, lebih 8,000 ekor anjing telah menjalani proses ini di Pulau Pinang.

Antara kekuatan utama model di Pulau Pinang ialah ia tidak digerakkan oleh satu pihak sahaja.

Majlis Bandaraya Pulau Pinang (MBPP) bekerjasama dengan organisasi kebajikan haiwan seperti IAPWA Penang yang melaksanakan sebahagian besar kerja lapangan termasuk operasi menyelamat, pemindahan dan penjagaan haiwan.

Pembahagian tugas ini membolehkan program dijalankan secara lebih meluas dan sistematik.

Dari segi pembiayaan, ia turut datang daripada pelbagai sumber.

MBPP menyediakan kemudahan, sokongan operasi dan peruntukan tahunan. Pada masa sama, badan bukan kerajaan mengumpul dana melalui sumbangan orang awam, manakala syarikat swasta turut menyumbang secara langsung bagi menyokong kelangsungan program.

Ini mewujudkan satu model hibrid iaitu gabungan dasar kerajaan, inisiatif masyarakat sivil dan sumbangan sektor swasta.

Secara tidak langsung, pengurusan anjing terbiar menjadi tanggungjawab bersama, bukan hanya beban pihak berkuasa tempatan.

Program ini juga menunjukkan hasil yang boleh diukur.

Sejak dilaksanakan, tiada anjing terbiar di Pulau Pinang yang dimusnahkan di bawah kerangka program ini.

Ribuan haiwan telah dimandulkan, manakala lebih 1,000 ekor telah ditempatkan semula ke dalam keluarga angkat.

Namun perubahan paling ketara bukan sekadar pada angka, tetapi pada struktur pengurusan itu sendiri.

Pendekatan ini mengurangkan kebergantungan kepada tindakan reaktif apabila berlaku peningkatan populasi, sebaliknya memberi tumpuan kepada kawalan jangka panjang melalui pencegahan.

Hasilnya ialah satu sistem yang lebih stabil dan tidak bergantung kepada kitaran krisis berulang.

Pulau Pinang kini sedang memperluaskan pendekatan ini.

Beberapa pusat perlindungan baharu sedang dibangunkan untuk anjing yang dianggap terlalu agresif atau tidak selamat untuk dilepaskan semula ke kawasan awam.

Langkah ini menambah satu lagi lapisan dalam sistem sedia ada, bagi memastikan kebajikan haiwan dan keselamatan awam dapat diseimbangkan.

Dalam masa yang sama, perbincangan turut dijalankan mengenai langkah pencegahan seperti pendaftaran haiwan peliharaan secara wajib dan penggunaan mikrocip.

Tujuannya adalah untuk mengurangkan kes pembuangan haiwan melalui peningkatan akauntabiliti pemilik.

Kesemua perkembangan ini menunjukkan bahawa sistem tersebut masih berkembang dan belum mencapai bentuk akhir.

Perbezaan utama pendekatan Pulau Pinang bukan hanya pada pelaksanaan, tetapi pada falsafahnya.

Kaedah tradisional pengawalan anjing terbiar lazimnya memberi tumpuan kepada pengurangan segera populasi melalui pemindahan atau pemusnahan.

Sebaliknya, pendekatan TNR menumpukan kepada pemutusan kitaran pembiakan dan kestabilan populasi dalam jangka panjang.

Ia lebih perlahan, memerlukan sumber yang berterusan, serta bergantung kepada kerjasama pelbagai pihak. 

Namun pada masa yang sama, ia mengurangkan punca yang melahirkan semula masalah tersebut.

Ia boleh dilihat sebagai peralihan daripada kawalan melalui penghapusan kepada kawalan melalui pencegahan.

Pengalaman Pulau Pinang menunjukkan bahawa pengurusan anjing terbiar tidak semestinya bergantung kepada pendekatan jangka pendek atau tindakan drastik semata-mata.

Sebaliknya, ia boleh dibina melalui kerjasama berterusan, sistem penjagaan yang tersusun dan strategi jangka panjang untuk mengawal populasi.

Ia tidak menghapuskan haiwan daripada persamaan, tetapi mengubah keadaan yang melahirkan masalah tersebut pada asalnya.

Dan ini menimbulkan satu persoalan lebih besar:

Jika satu sistem yang tersusun, berasaskan kerjasama dan berperikemanusiaan mampu mengurangkan populasi anjing terbiar tanpa pemusnahan, sejauh mana lebih banyak negeri bersedia untuk mempertimbangkan pendekatan yang sama?